घरचा प्रवास: गणेशोत्सव कोकणाला जिवंत करतो

गणेशोत्सव जवळ येत असून मुंबई, पुणे आणि महाराष्ट्रातील इतर शहरांमध्ये राहणाऱ्या कुटुंबांची कोकणातील आपल्या गावांकडे परतीची लगबग सुरू झाली आहे. वर्षातील हा सर्वाधिक प्रवासाचा काळ असल्याने रेल्वे आणि रस्ते वाहतूक यंत्रणा अतिरिक्त गर्दीसाठी सज्ज होत आहेत.

कोकण रेल्वेने उत्सवाच्या काळात अतिरिक्त रेल्वे सेवा जाहीर केल्या आहेत. यामध्ये राजापूर रोड आणि रत्नागिरी येथे थांबणाऱ्या गाड्यांचाही समावेश आहे. कोकणाकडे जाणाऱ्या प्रवाशांची संख्या वाढत असताना या अतिरिक्त गाड्यांमुळे प्रवाशांना अधिक पर्याय उपलब्ध होणार आहेत.

अतिरिक्त रेल्वे सेवा

कोकण रेल्वेने ११ सप्टेंबर ते २६ सप्टेंबरदरम्यान मुंबई CSMT–सावंतवाडी रोड विशेष रेल्वे दररोज चालवण्याचे जाहीर केले आहे. त्याची परतीची सेवा १२ सप्टेंबर ते २७ सप्टेंबरदरम्यान असेल.

या गाडीला चिपळूण, संगमेश्वर रोड, रत्नागिरी, आडावली, विलवडे आणि राजापूर रोडसह रत्नागिरी जिल्ह्यातील अनेक स्थानकांवर थांबा असेल.

याशिवाय १५ आणि १८ सप्टेंबर रोजी मडगाव–लोकमान्य टिळक टर्मिनसदरम्यान अतिरिक्त सेवा चालवण्यात येणार आहेत. त्यांच्या परतीच्या गाड्या १६ आणि १९ सप्टेंबर रोजी धावतील.

गणेशोत्सवाच्या प्रमुख तारखांमध्ये नियमित गाड्यांच्या जागांची मागणी वाढत असताना या अतिरिक्त सेवांची घोषणा करण्यात आली आहे.

रस्त्यांवरही वाढणार गर्दी

गणेशोत्सवासाठी होणाऱ्या प्रवासाचा परिणाम केवळ रेल्वे वाहतुकीवर होणार नाही.

महाराष्ट्र सरकारने ११ सप्टेंबर ते २७ सप्टेंबरदरम्यान कोकणाकडे जाणाऱ्या पात्र वाहनांसाठी टोलमाफी जाहीर केली आहे. आपल्या मूळ गावी जाणाऱ्या नागरिकांचा प्रवासाचा खर्च कमी करणे हा या निर्णयामागील उद्देश आहे.

रत्नागिरी आणि सिंधुदुर्गकडे जाणाऱ्या प्रमुख मार्गांवरही वाहतूक वाढण्याची शक्यता आहे. विशेषतः गणेशोत्सवाच्या सुरुवातीच्या आणि परतीच्या काळात काही मार्गांवर नेहमीपेक्षा अधिक वेळ लागू शकतो.

गावांमध्ये गणेशोत्सवाची तयारी

गणेशोत्सवाच्या काळात कोकणातील छोट्या गावांमध्ये या परतीचा परिणाम विशेषतः जाणवतो.

मुंबई, पुणे आणि इतर शहरांमध्ये स्थायिक झालेली अनेक कुटुंबे गणेशोत्सवासाठी आपल्या मूळ गावी परततात. वर्षातील बहुतांश काळ शांत असलेली घरे पुन्हा नातेवाईकांनी गजबजतात आणि स्थानिक दुकाने, बाजारपेठा तसेच वाहतूक सेवांमध्येही वाढलेली हालचाल दिसून येते.

राजापूर परिसरात ही वार्षिक परतफेड अनेक कुटुंबांसाठी परिचित परंपरा आहे. अनेकजण दरवर्षी याच काळात आपल्या गावी येतात आणि पुढच्या पिढीकडेही या परंपरा सोपवत राहतात.

काशेळीकडे प्रवास

गणेशोत्सवाच्या काळात काशेळी आणि आसपासच्या गावांकडे जाणाऱ्या प्रवाशांनीही आपल्या प्रवासाचे नियोजन आधीच करणे योग्य ठरेल.

राजापूर रोड स्थानकावरून पुढे स्थानिक वाहतुकीची व्यवस्था करावी लागणाऱ्या प्रवाशांनी तसेच रस्त्याने येणाऱ्यांनी अतिरिक्त वेळ राखून ठेवणे उपयुक्त ठरेल. मुख्य मार्गांवरील वाढत्या वाहतुकीमुळे लहान गावांकडे जाणाऱ्या शेवटच्या टप्प्यातही नेहमीपेक्षा अधिक वेळ लागू शकतो.

मात्र कोकणात परतणाऱ्या कुटुंबांसाठी अतिरिक्त गाड्या, गजबजलेले रस्ते आणि भरलेली स्थानके या सगळ्या गोष्टी एका परिचित वार्षिक प्रवासाचाच भाग आहेत.

गणेशोत्सव जवळ येत असताना कोकणाकडे जाणारे रस्ते आणि रेल्वेमार्ग पुन्हा एकदा एकाच दिशेने वळत आहेत — आपल्या घराकडे.