भौगोलिक रचना

कशेळीची भौगोलिक रचना

कशेळी हे रत्नागिरी जिल्ह्यातील राजापूर तालुक्यातील एक निसर्गरम्य कोकणी गाव. साधारणपणे ३,००० लोकवस्तीचे हे गाव अरबी समुद्राच्या किनाऱ्यावर वसलेले आहे.

स्थान व सीमा

रत्नागिरी शहरापासून दक्षिणेस १८ मैलांच्या अंतरावर.
राजापूर तालुक्याचे ठिकाण पूर्वेस सुमारे १८ मैलांवर; तेथून कशेळीपर्यंत डांबरी रस्ता.
पश्चिमेस अरबी समुद्र, सुमारे ३ मैलांचा समुद्रकिनारा.

नैसर्गिक रचना

गाव दोन स्पष्ट भागांत विभागलेले आहे — वरचा वाडा (डोंगराळ) व खालचा वाडा (सपाट). दोन्ही भागांच्या मधोमध गावातील सर्वांत उंच डोंगर असून त्याला “दुर्गवाडा” म्हणतात. गावाला तीन मैलांचा समुद्रकिनारा लाभला असला तरी किनारा उंचच उंच डोंगरकडे (कडे) असल्यामुळे होडी, लाँचिस किंवा बोटीचे थेट बंदर नाही. कडयांवर असलेली केवड्याची बने ही कशेळीची खास ओळख.

पाणी व्यवस्था

पूर्णगड खाडीची एक शाखा (शाखा/मुचकुंदी नदी) कशेळी गावात येते. या खाडीतून पूर्वी समुद्राचे खारे पाणी सुमारे २ मैल आत येत असे.

देसाई बांध (खार बांध) — सुमारे ४०० वर्षांपूर्वी रामजीपंत ठाकूर देसाई घराण्यातील जमीनदारांनी दुष्काळात रोजगार पुरविण्यासाठी हा बांध बांधला. खारे पाणी अडवल्यामुळे सुमारे ३०० ते ४०० एकर जमीन भातशेतीयोग्य झाली. १९५२ साली शासनाने त्याची दुरुस्ती केली; मूळ स्वरूप आजही टिकून आहे.
सावरे वहाळ धरण — सुमारे १ कोटी खर्चाचे, शासनाने मंजूर केलेले; पूर्ण झाल्यावर कशेळी, नवेदर व वेल्ये या गावांना सुमारे १,००० एकर जमिनीचे पाणी मिळेल.
आगमाचा वहाळ व वायंगोड वहाळ हे दोन ओढे — गावाला ८–९ महिने पिण्याचे पाणी पुरवतात.
१ कि.मी. लांबीचा साठारा (साठवण तलाव) — कशेळी व गावखडी दोन्ही गावांचे पाणी साठविणारा.

भूरचना व पीक क्षेत्रे

खारबांधाच्या आतील खारटण भागात भातशेती; त्यावरील माळावर नारळ-सुपारीच्या बागा; डोंगर उतारावर हापूस आंबा व काजू; कातळाच्या मातीतील भागांत भातशेती व गुरेचराईची कुरणे — अशी डोंगर उतारावरील गावाची संपन्न ठेवण आहे. विपुल पाण्यामुळे गाव वर्षभर हिरवेगार दिसते.

संदेशवहन व सुविधा

गावात पोस्ट ऑफिस, सर्व वाड्यांत वीजपुरवठा, टेलिफोन (१९८५ नंतर), रत्नागिरी जिल्हा मध्यवर्ती सहकारी बँकेची शाखा — या आधुनिक सुविधा उपलब्ध आहेत.